وبلاگ
آبمروارید چشمی (Cataract)
آبمروارید چشمی (Cataract)
مقدمه
آبمروارید یا کاتاراکت یکی از شایعترین بیماریهای چشمی است که باعث کدر شدن عدسی طبیعی چشم و کاهش تدریجی دید میشود. این بیماری معمولاً با افزایش سن ایجاد میشود، اما میتواند در اثر عوامل دیگر مانند آسیب، بیماریهای مزمن یا عوامل ژنتیکی نیز به وجود آید. عدسی چشم در حالت طبیعی شفاف است و نور را به شبکیه منتقل میکند تا تصویر واضح شکل گیرد، اما در آبمروارید این شفافیت کاهش یافته و نور به صورت پراکنده یا تار وارد چشم میشود.
علل ایجاد آبمروارید
-
پیری و افزایش سن: شایعترین علت؛ با گذشت زمان پروتئینهای عدسی تجمع یافته و کدر میشوند.
-
دیابت و اختلالات متابولیک: قند خون بالا و بیماریهای متابولیک میتوانند روند کدری عدسی را تسریع کنند.
-
مصرف طولانیمدت داروهای استروئیدی
-
آسیب یا ضربه به چشم
-
عوامل ژنتیکی یا مادرزادی: برخی کودکان با آبمروارید مادرزادی متولد میشوند.
-
اشعه و نور خورشید (UV): قرارگیری طولانی در معرض نور شدید خورشید میتواند ریسک ایجاد کاتاراکت را افزایش دهد.
-
بیماریهای چشمی مزمن: مانند التهاب طولانیمدت یا جراحیهای قبلی چشم
انواع آبمروارید
-
هستهای (Nuclear cataract): کدری در مرکز عدسی که اغلب با افزایش سن ایجاد میشود و رنگ دید به زرد یا قهوهای تغییر میکند.
-
کورتیکال (Cortical cataract): لکهها یا خطوط سفید در لایه محیطی عدسی که به مرور به مرکز میرسند.
-
پستریور کپسولار (Posterior subcapsular): کدری در پشت عدسی که سریعتر باعث کاهش دید نزدیک و حساسیت به نور میشود، شایع در بیماران دیابتی یا مصرفکنندگان استروئید.
-
مادرزادی: در کودکان هنگام تولد وجود دارد و نیازمند تشخیص و درمان زودهنگام است.
علائم آبمروارید
-
تاری دید یا کاهش تدریجی دید
-
مشکل در دید شبانه و حساسیت به نور چراغها
-
دید مهآلود یا خشن مانند نگاه از پشت شیشه مات
-
تغییر مکرر شماره عینک یا لنز تماسی
-
دوبینی موقت یا خمیدگی خطوط در دید مرکزی
-
در مراحل پیشرفته، کاهش شدید دید حتی در نور روز
تشخیص آبمروارید
تشخیص معمولاً توسط چشمپزشک و با معاینات زیر انجام میشود:
-
معاینه با شکافسنج (Slit-lamp): بررسی عدسی و شدت کدری
-
اندازهگیری بینایی (Visual Acuity Test)
-
معاینه شبکیه: پس از قطره چشم برای گشاد کردن مردمک
-
تصویربرداری پیشرفته در موارد خاص: مانند OCT برای بررسی شبکیه و عدسی
درمان آبمروارید
در مراحل اولیه، استفاده از عینک یا لنزهای اصلاحی ممکن است علائم را کاهش دهد، اما درمان قطعی فقط جراحی است.
جراحی کاتاراکت:
-
فیکوامولسیفیکیشن (Phacoemulsification): شایعترین روش که با امواج اولتراسوند عدسی کدر شده را خرد و خارج میکند.
-
قرار دادن لنز داخل چشمی (IOL): لنز مصنوعی شفاف جایگزین عدسی طبیعی میشود.
-
جراحی با برش کوچک و بدون بخیه یا با بخیه ظریف: امکان ترمیم سریع و کمترین اسکار
در برخی موارد و آبمرواریدهای سخت یا بسیار پیشرفته، از روشهای جراحی سنتی با برش بزرگتر استفاده میشود.
مراقبتهای پس از جراحی
-
استفاده از قطرههای آنتیبیوتیک و ضد التهاب
-
جلوگیری از مالش چشم و فشار روی محل جراحی
-
پرهیز از ورزشهای سنگین یا شنا تا زمان بهبود کامل
-
استفاده از عینک محافظ یا شیلد شبانه
-
پیگیری منظم با چشمپزشک برای کنترل فشار چشم، وضعیت لنز و بهبود دید
نتایج و پیشآگهی
-
اکثر بیماران پس از جراحی دید واضح و قابل قبولی دارند.
-
توانایی انجام فعالیتهای روزمره مانند رانندگی، مطالعه و کار با رایانه بهبود مییابد.
-
در برخی بیماران ممکن است پس از ماهها کدری در پشت لنز مصنوعی ایجاد شود که با لیزر YAG قابل درمان است.
عوارض احتمالی
-
عفونت چشم (اندوفتالمیت) – بسیار نادر
-
التهاب یا تورم شبکیه
-
افزایش فشار چشم
-
جابجایی یا کدری لنز مصنوعی
-
خونریزی یا آسیب به ساختارهای داخلی چشم